Opština Banjaluka je po površini bila jedna od tri najveće opštine u bivšoj Jugoslaviji i najveća opština u SR Bosni i Hercegovini, a grad Banjaluka deseti u grupi najvećih jugoslovenskih gradova. Banja Luka je danas sa oko 250.000 stanovnika najveći grad Republike Srpske i drugi grad po veličini u Bosni i Hercegovini. U današnjoj političko-teritorijalnoj organizaciji prostora Republike Srpske, koja se sastoji od opština i gradova, Grad Banja Luka (ranije opština) je najveća političko-teritorijalna jedinica sa 1239 km2. Ona prestavlja politički, administrativni, finansijski, univerzitetski i kulturni centar Republike Srpske.

Smještena je u kotlini na 164 m nadmorske visine, na prelazu između Dinarskih planina na jugu i Panonskog bazena na sjeveru. Banja Luka pripada srednjoevropskoj vremenskoj zoni (GMT +1) i ima umjereno-kontinentalnu klimu sa preovladavajućim uticajima panonskog prostora. Srednja godišnja temperatura je 10,7oC, srednja januarska 0,8oC, dok je srednja julska 21,3oC.

Zbog velikog broja zelenih površina (parkova i aleja), Banjaluka nosi epitet grad zelenila. Banjaluku nazivaju i gradom mladih, sporta i lijepih djevojaka. Banja Luka je nekada bila snažan privredni centar sa 63.000 zaposlenih i razvijenom industrijskom strukturom a posebno mašinskom, elektro, tekstilnom, prehrambenom i celuloznom. Protekla ratna zbivanja (1992-1995) i poslijeratna društvena tranzicija su uslovili propadanje većine industrijskih kapaciteta i tržišta. U poslijeratnom periodu Banjaluka se sve više otvara prema zemljama tržišne ekonomije, a svoju razvojnu šansu vidi u razvoju trgovine, turizma, poljoprivrede i prehrambene industrije.